स्याङ्जाको भीरकोट नगरपालिका –५ स्थित स्वरेक कोट कालिका देवी मन्दिरमा चैते दशैँको अवसर पारेर नयाँ संरचना थपिएपछि यहाँको धार्मिक माहोल थप जीवन्त बनेको छ ।
बिहीबार आयोजित एक कार्यक्रममा ठूलो घण्टी र त्रिशुल स्तम्भ अनावरण गरिएसँगै मन्दिर परिसरमा नयाँ ऊर्जा महसुस गरिएको स्थानीय बताउँछन् ।
दाताहरूको सहयोगमा निर्माण गरिएको करिब १२६ किलो ७ सय ग्राम र ३० किलोका दुई घण्टीसहितको त्रिशुल स्तम्भ गण्डकी प्रदेश सांसद सरस्वती अर्याल तिवारीले उद्घाटन गरेकी थिइन् ।
कार्यक्रममा स्थानीयवासी, भक्तजन र मन्दिरसँग जोडिएका सरोकारवालाको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको थियो ।
मन्दिर व्यवस्थापन पक्षका अनुसार यी संरचना निर्माणमा झण्डै १२ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ । आर्थिक संकलनमा स्वदेश तथा विदेशमा रहेका स्वरेकबासीको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको जनाइएको छ ।
स्थानीय समाजसेवी एवं निवर्तमान नगर प्रमुख छायाराम खनालले सामूहिक सहयोगकै कारण मन्दिरको आध्यात्मिक वातावरण थप मजबुत बनेको बताए ।
ऐतिहासिक महत्व बोकेको कोट कालिका मन्दिर बाईसे–चौविसे राज्यभन्दा अघिदेखि स्थापना भएको मानिन्छ । यहाँ कालिका, भैरव, चण्डी लगायत देवी–देवताहरूको विशेष पूजा हुने गर्छ । विशेषगरी ठूलो दशैँ र चैते दशैँमा पञ्चबली दिने परम्परा अझै कायम छ ।
मन्दिरसँग जोडिएको किंवदन्ती पनि उत्तिकै रोचक छ । पेखु क्षेत्रबाट भैरव देवता उडेर कोटमा आई बसेको जनविश्वास छ । भैरव शिला जमिनमुनि करिब तीन मिटर गहिराइमा रहेको र वर्षेनी घुम्ने गरेको स्थानीय बताउँछन् । अझ आश्चर्यजनक कुरा, वर्षायाममा समेत उक्त स्थानमा पानी जम्मा हुँदैन ।
हाल मन्दिरमा भीरकोट–५ र वालिङ नगरपालिका –११ का स्थानीयले पूजा गर्दै आएका छन् भने पूजा गर्ने परम्परा विशेष समुदाय (सेन र खाँण ठकुरी) का कुमार छोराहरूबाट सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण मन्दिर परिसरबाट आसपासका रमणीय दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ । तर, सडक पूर्वाधार कमजोर हुँदा आवतजावतमा केही कठिनाइ रहेको स्थानीयको गुनासो छ ।
मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष कृष्ण सेनका अनुसार सडक स्तरोन्नति भएमा दर्शनार्थीको संख्या अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
भीरकोटको बयरघारी बजारबाट बगरेबजार हुँदै, वालिङ बजारबाट भञ्याङको बाटो भएर वा वालिङ–११ भोर्ले हुँदै गडिभञ्याङबाट पनि कोट कालिका मन्दिर पुग्न सकिन्छ ।
स्थानीय अगुवा तथा निवर्तमान वडा अध्यक्ष यामप्रसाद अधिकारीले नयाँ संरचनाले धार्मिक आस्था मात्र होइन, समुदायबीचको एकता पनि झल्काएको बताए । उनका अनुसार यस्ता गतिविधिले परम्परागत मूल्य संरक्षणसँगै नयाँ पुस्तालाई पनि जोड्ने काम गर्छ ।
वडा अध्यक्ष कृष्णबहादुर थापाका अनुसार यसले आगामी दिनमा मन्दिरलाई अझ आकर्षक गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्ने विश्वास बढाएको छ ।
स्थानीयदेखि प्रदेश र विदेशमा रहेका दाताहरूको साथ, सामाजिक सञ्जालमार्फत भइरहेको प्रचार र जनस्तरको उत्साहले यो मन्दिरले आधुनिक समयमै पनि आफ्नो पुरानो धार्मिक महत्त्व जोगाइराख्ने अपेक्षा बढाएको छ ।
समग्रमा, कोट कालिका मन्दिरमा भएको यो पहल धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक समन्वयको उदाहरणका रूपमा उभिएको छ ।
