कहिल्यै चहलपहलले भरिएको पञ्चासे भञ्ज्याङ अहिले अस्वाभाविक रूपमा शान्त छ । स्याङ्जा, कास्की र पर्वत जिल्लाको सिमानामा रहेको यो प्रसिद्ध पर्यटकीय क्षेत्र, जहाँ कहिल्यै पर्यटकको भीड, क्याम्पिङको रमाइलो र होटलको चाप हुन्थ्यो, आज भने सुनसान जस्तै बनेको छ ।
एक समय करिब ५० घरधुरी रहेको यस क्षेत्र अहिले घटेर आठ घरधुरीमा सीमित भएको छ । बाँकी घरहरू बन्द छन्, होटलहरू खाली छन्, र धेरैले बसाइँसराइ गरेका छन् । स्थानीयका अनुसार पूर्वाधारको अभावले बिस्तारै पञ्चासेको जीवन नै थलिएको हो ।
समुद्री सतहबाट करिब २,४५० मिटर उचाइमा रहेको पञ्चासे धार्मिक, प्राकृतिक र पर्यटकीय हिसाबले निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । यहाँबाट पोखरा उपत्यका, माछापुच्छ्रे लगायतका हिमशृङ्खलाहरू अवलोकन गर्न सकिन्छ । साथै पौराणिक मान्यताअनुसार पाँच पाण्डवले तपस्या गरेको विश्वाससँग जोडिएको यो क्षेत्र धार्मिक दृष्टिले पनि उत्तिकै आकर्षक छ ।
तर यति धेरै सम्भावना हुँदाहुँदै पनि सडक, स्वास्थ्य र शिक्षाजस्ता आधारभूत सेवा नहुँदा पर्यटक आउन छाडेका छन् । स्थानीय व्यवसायी राम थापा भन्छन्, “यहाँ टिक्नै गाह्रो भयो । नजिकै विद्यालय छैन, स्वास्थ्य सेवा छैन, सडक पनि सहज छैन । पर्यटक आउँदा पनि खर्च धेरै पर्छ, त्यसैले फर्किन्छन् ।”
उनका अनुसार सामान्य पूर्वाधार निर्माणमा ध्यान दिए पञ्चासे फेरि चलायमान हुन सक्छ । “हामी अझै पनि गाउँमै बसेर पर्यटन व्यवसाय गर्ने आशामा छौं,” उनले भने ।
स्याङ्जा आँधीखोला गाउँपालिकाका अध्यक्ष विश्वनाथ पौडेल पनि पञ्चासेको विगत सम्झिन्छन् । उनका अनुसार पहिले यहाँको पर्यटनले स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान बनाएको थियो । तर तीन जिल्लाको सिमानामा पर्ने भएकाले योजना र बजेट व्यवस्थापनमा समस्या देखिँदै आएको छ ।
स्थानीयहरू भन्छन्, सुविधा अभावकै कारण युवाहरू गाउँ छाड्दै गएका छन् । यसले गाउँ खाली हुँदै गएको छ भने पर्यटनसँग जोडिएका साना व्यवसाय पनि धराशायी बन्दै गएका छन् ।
पञ्चासे क्षेत्र केवल एउटा भञ्ज्याङ मात्र होइन । नजिकै श्रवणकुमार दह, पाण्डव गुफा लगायत धार्मिक स्थल छन् भने यहाँ पाइने १२ प्रजातिका सुनाखरी र दुर्लभ वनस्पतिहरू र जैविक विविधताले यस क्षेत्रलाई अझ विशेष बनाएको छ ।
यति धेरै सम्भावना हुँदाहुँदै पनि पञ्चासे अझै विकासको पर्खाइमा छ । सरोकारवालाहरूको भनाइमा संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच समन्वय गरी पूर्वाधारमा लगानी गर्न सके यो क्षेत्र फेरि पुरानै लयमा फर्किन सक्छ । अहिले भने पञ्चासे आफ्नै सम्भावनाको प्रतीक्षामा मौन देखिन्छ ।
